Nederlands is zonder meer een hoofdvak in alle richtingen. Het bestaat uit drie pijlers (taalvaardigheid, taalbeschouwing en literatuur) die onderling verweven zijn. Deze geïntegreerde visie zet zich in alle jaren door, met als doel de leerlingen taalvaardiger te maken en bij te dragen aan hun persoonlijke ontwikkeling. We willen ze mondiger en kritischer maken en hen tegelijkertijd taal leren appreciëren en goed doen gebruiken.

Geïntegreerd taalonderwijs

Taalvaardigheid is de eerste en belangrijkste pijler. De Nederlandse lessen zijn er in de eerste plaats om de leerlingen tot een betere receptieve én productieve beheersing van hun taal te brengen. Receptieve beheersing betreft luisteren/kijken en lezen; met productieve beheersing zijn spreken en schrijven bedoeld. Ook kijkvaardigheid vindt daarbij een plaats. Nu dragen ook de lessen van de andere vakken daar wel toe bij, maar in de Nederlandse les gebeurt het op een bewuste, opzettelijke en vakkundig geordende manier. Omdat een goed ontwikkelde taalvaardigheid voor alle leerlingen in hun schoolloopbaan en in hun latere beroep of vervolgstudie van groot belang is, vormt taalvaardigheid de hoofdcomponent.

Dat betekent niet dat we taalbeschouwing en literatuuronderwijs veronachtzamen. Recent is het inzicht gegroeid dat er heel wat facetten zijn aan taalvaardigheid, dat het gaat om meer dan de vier communicatieve vaardigheden. Vandaag gaan we ervan uit dat iemand taalvaardig wordt door vooral geïntegreerd te werken aan de verschillende vaardigheden en zo aan een integratie van kennis, vaardigheden, lees- en luisterstrategieën, inzichten en attitudes.

Taalbeschouwing staat in een nauwe relatie met taalvaardigheid. Het is op te vatten als reflectie die talig handelen begeleidt en zeker niet als losse kennisoverdracht. Die reflectie moet immers de taalvaardigheid van de leerlingen ten goede komen. 

Wat het literatuuronderwijs betreft, wordt er op verschillende snelheden gewerkt. In de eerste graad staat het genietend lezen van literatuur centraal, in de tweede en de derde graad is deze pijler wetenschappelijker onderbouwd: vanuit tekstervaring werken we aan tekstbestudering en -analyse.

Concrete doelen van het vak Nederlands op school

De combinatie van deze drie pijlers stelt onze school ertoe in staat om te werken aan drie concrete doelen: de ontwikkeling van het Standaardnederlands bij onze leerlingen, de ontwikkeling van hun functionele geletterdheid en de ontwikkeling van hun cognitief-academische taalcompetenties.

  • de ontwikkeling van Standaardnederlands

Het spreekt voor zich dat onze leerlingen klaargestoomd moeten worden voor het echte leven. Dat vereist dan ook een correct gebruik van het Nederlands. 

  • de ontwikkeling van functionele geletterdheid

Geletterd zijn is steeds meer een onontbeerlijke voorwaarde om andere competenties te ontwikkelen en om professioneel ‘op peil te blijven’. Onze leerlingen moeten dan ook competent worden in het communiceren en het verwerken van informatie via geschreven taal. We zetten daarom sterk in op het ontwikkelen van geletterdheid door veel leerrijke lees- en schrijfervaringen aan te bieden door middel van functionele taken, de taaltaken. Dit zijn taken die gericht zijn op een permanente en brede opvolging van de ontwikkeling van taalvaardigheden, taalkennis en taalattitudes.

  • de ontwikkeling van de cognitief-academische taalcompetentie 

Via het vak proberen we zo veel mogelijk krachtige leeromgevingen aan te bieden die de leerlingen in staat stellen zich te bekwamen in cognitief-academisch taalgebruik, uiteraard cruciaal om in het hoger onderwijs zijn mannetje te staan.

Enkele blikvangers per jaar

In wat volgt kan u enkele blikvangers per jaar lezen. Dit zijn niet de enige activiteiten die we als school organiseren, maar het geeft wel een representatief beeld.

- eerstejaars: auteurslezingen, bibliotheekbezoek

- tweedejaars: dichter in de klas / poëziewandeling Gent

- derdejaars: bibliotheekbezoek: de verschillende catalogi onder de loep

- vierdejaars: solliciteren voor Youca (Zuiddag) + creatief met gedichten + mythe, sage, sprookje …

- vijfde- en zesdejaars: theatervoorstellingen buiten de lesuren

Bibliografie

Visietekst Netwerk Didactiek Nederlands, 25 februari 2016

Leerplannen secundair onderwijs Nederlands 1e, 2deen 3degraad